Tegen de achtergrond van een verslechterde landbouwhandelsbalans en een ingewikkelde internationale geopolitieke situatie, heeft de Franse regering op 8 april 2026 een wetsontwerp gepresenteerd inzake noodmaatregelen voor de bescherming en soevereiniteit van de landbouw. Het is de bedoeling het wetsvoorstel dit jaar af te ronden. Het betreft een zeer uitgebreide verzamelwet, die op diverse punten op weerstand stuit.
Beeld: Frans ministerie van landbouw
Achtergrond
Het wetsontwerp “Projet de Loi d’urgence pour la protection et la souveraineté agricoles” is volgens Landbouwminister Annie Genevard nodig omdat zij van mening was dat de algemene geldende regels te weinig ruimte voor flexibiliteit bieden, waardoor landbouwprojecten die nuttig zijn voor de voedselsoevereiniteit te vaak geen doorgang kunnen vinden.
De Franse landbouwsector heeft, net als in andere landen, te kampen met de gevolgen van de internationale geopolitieke situatie en van klimaatverandering. Deze nieuwe wet is volgens de regering bedoeld om de Franse boeren concrete oplossingen te bieden voor hun meest prangende problemen, zoals toegang tot water, betaalbare productiemiddelen en een eerlijke prijs voor hun producten.
Dit is het derde wetsvoorstel over landbouw dat in minder dan drie jaar door het parlement wordt behandeld, na de landbouworiëntatiewet, die in februari 2025 werd aangenomen, en de controversiële wet-Duplomb inzake belemmeringen voor het beroep van landbouwer, die in juli 2025 werd aangenomen en waartegen een petitie was ingediend die door meer dan 2 miljoen mensen was ondertekend. Meer hierover in ons artikel Frankrijk: strijd om toelating gewasbeschermingsmiddel nog niet voorbij | Agroberichten Buitenland
Belangrijkste punten uit het wetsontwerp
Het wetsontwerp is onderverdeeld in vijf onderdelen, die betrekking hebben op het herstel van de agrarische soevereiniteit, bescherming tegen oneerlijke concurrentie, vereenvoudiging van de regelgeving, versterking van de rol van landbouwers in de economische keten en bestrijding van misbruik van rechtszaken.
Het wetsvoorstel moet concrete oplossingen bieden voor de problemen waar boeren mee kampen en de Franse voedselsoevereiniteit versterken. Het voorstel beoogt landbouwers duidelijke economische perspectieven te bieden, door zowel op de afzetmogelijkheden als op de structurering van de sectoren in te spelen.
De belangrijkste punten :
- Toegang tot water verbeteren
Een van de centrale punten is het garanderen van betere toegang tot water voor landbouwdoeleinden. Dit omvat het versneld realiseren van wateropslag projecten en het vereenvoudigen van de regelgeving rond watergebruik, zodat boeren minder afhankelijk zijn van weersomstandigheden en beter kunnen produceren, vooral in droge periodes.
- Strijd tegen oneerlijke concurrentie
In het kader van de strijd tegen oneerlijke concurrentie ten opzichte van geïmporteerde producten zou de minister van Landbouw ingevolge het voorstel voortaan zelfstandig kunnen optreden, terwijl er tot nu toe de instemming van de collega van Consumentenzaken nodig was. De minister kan bijvoorbeeld de invoer of het in de handel brengen in Frankrijk van producten die residuen van gewasbeschermingsmiddelen of diergeneesmiddelen bevatten die in de Europese Unie verboden zijn om gezondheids- of milieuredenen, opschorten.
- Financiële steun en investeringsfondsen
Naast de eerder toegezegde 300 miljoen euro aan directe steun, komt er extra budget voor regionale soevereiniteitsfondsen. Deze fondsen moeten investeringen in de landbouwsector mogelijk maken, met name gericht op productieverhoging en innovatie.
- Maatregelen tegen roofdieren (wolven)
De wet geeft boeren meer ruimte om wolven af te schieten ter bescherming van hun vee. De beschermde status van wolven is afgezwakt, waardoor boeren makkelijker toestemming kunnen krijgen voor afschot als hun dieren worden bedreigd.
- Versnelling van administratieve procedures
Er komt een versnelling van vergunningstrajecten voor landbouwprojecten, zoals de aanleg van waterreservoirs en de bouw van stallen. Dit moet de uitvoering van noodzakelijke investeringen bespoedigen.
- Ondersteuning van de generatiewissel
De wet bevat maatregelen om de overdracht van landbouwbedrijven aan jonge boeren te stimuleren, onder andere door fiscale voordelen en vereenvoudigde procedures voor grondoverdracht.
- Bevordering van lokale en duurzame voedselproductie
Er wordt extra nadruk gelegd op het vergroten van de productie van lokale, duurzame voedingsmiddelen, met name voor de collectieve catering (zoals schoolkantines en ziekenhuizen), waarbij 50% van de ingrediënten duurzaam en 20% biologisch moet zijn.
Welke punten uit deze “pleisterwet” staan ter discussie?
De Franse krant Le Monde schreef dat de noodwet ook wel Pleisterwet wordt genoemd en gaf aan dat de wet waarschijnlijk noch de vertegenwoordigers van de sector, noch de milieuorganisaties tevreden zal stellen.
De wijzigingen die eind april door de Commissie voor duurzame ontwikkeling zijn aangenomen, hebben al geleid tot “woede” bij de Franse boerenbond, de FNSEA, die de commissie ervan beschuldigde "de essentiële maatregelen die de toegang tot water veiligstellen, de administratieve lasten verlichten en de Franse landbouwproductiecapaciteit garanderen, systematisch af te breken “.
Lobbygroepen sturen per e-mail kant-en-klare amendementen naar de parlementsleden, die ze op het platform van de Nationale Assemblee indienen.
Sinds de eerste besprekingen in de parlementaire Commissies voor duurzame ontwikkeling en economische zaken begin april zijn er zo’n 3.253 amendementen ingediend. Van de beroepsorganisaties heeft voornamelijk de vakbond FNSEA zich echt in de debatten gestort en naar verluidt bijna 300 amendementen bij parlementsleden aangeleverd. Momenteel vindt de plenaire behandeling in de Assemblée Nationale plaats (Franse “Tweede Kamer”)
Milieubeschermingsorganisaties vrezen op hun beurt dat er tijdens het debat in de Assemblée Nationale – te vergelijken met de Tweede Kamer in Nederland - normatieve achteruitgang zal plaatsvinden, temeer daar deze tekst ”veel deuren opent" voor parlementsleden. Dit geldt met name voor de bepalingen met betrekking tot water, die ongeveer een kwart van de amendementen uitmaken. Het is een zeer gevoelig onderwerp.
Een ander gevoelig onderwerp is gewasbescherming. In de nieuwe noodwet staat niets concreets over de herintroductie van insecticiden zoals acetamiprid, waar sommigen op aandringen en anderen fel tegen zijn. Maar het onderwerp werd al vanaf het begin van de discussie in de Assemblée Nationale, aangekaart door de rechtse en extreemrechtse fracties in de plenaire vergadering.
Link met de Conferenties voor voedselsoevereiniteit
Het wetsvoorstel sluit aan bij de in december 2025 gelanceerde conferenties over voedselsoevereiniteit. Het doel van deze conferenties is Frankrijk in tien jaar weer soeverein te maken op het gebied van voedselvoorziening. Tot aan de zomer worden per regio tienjaren plannen uitgewerkt voor de verschillende sectoren met een strategie om nationale voedselsoevereiniteit te versterken. De drie prioriteiten bij de verdere uitwerking zijn voor de regering:
- stimulering van de nationale productie om aan de stijgende vraag tegemoet te komen,
- het uitdragen van de positieve externe effecten van duurzame landbouw en het effect van goede voeding op de gezondheid,
- de export moet worden bevorderd onder meer door vereenvoudiging van procedures.
Er moet volgens de regering meer waarde gecreëerd worden in Frankrijk om zo de landbouw de hefboom te maken van de klimaat- en de milieutransities. De uitkomsten daarvan worden in juni verwacht.
Het wetsvoorstel bevordert concreet de ontwikkeling van toekomstgerichte landbouwprojecten op regionaal niveau. Wanneer een project bijdraagt aan het behalen van de tienjarige productiedoelstellingen die uit deze conferenties voortvloeien, kan het rekenen op specifieke begeleiding en financiering. Het doel is om productie, verwerking en distributie beter op elkaar af te stemmen, om zo de zichtbaarheid van de landbouwers te vergroten en hun investeringen veilig te stellen.