Samenwerken met Brazilië vraagt om maatwerk per regio

Inge Horstmeier kent Zuid-Amerika goed. Voordat ze naar Brazilië vertrok, was ze LVVN-raad in Argentinië, Chile, Uruguay en Paraguay. Daarvoor werkte ze bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) als business development coach voor Zuid-Amerika en maakte ze deel uit van het landenteam markttoegang voor fytosanitaire producten van het toenmalige ministerie van LNV.

Die ervaring maakt dat de verschillen tussen haar vorige en huidige standplaats haar direct opvallen. ‘Brasília is duidelijk de hoofdstad en een enorm bestuurlijk centrum,’ zegt ze. ‘In Buenos Aires pakte ik de auto en was ik binnen twee uur in de campo (rurale gebied), maar in Brasília is die directe nabijheid van landbouwgebieden minder vanzelfsprekend. Niet omdat die er niet zijn, maar omdat ze verder weg liggen. Dat hangt samen met de schaal van het land.’

Roadtrip van 5000 kilometer

Tijdens een roadtrip door het Braziliaanse binnenland kreeg ze van die schaal een eerste indruk. ‘In twee weken tijd reisde ik 5.000 kilometer en bezocht ik zes deelstaten en twee biomen. Dat lijkt veel, maar eigenlijk heb ik nog maar zo’n 10% van het land gezien.’ Onderweg zag ze een grote variatie aan landbouwpraktijken: van soja, katoen en zaadveredeling tot mango, tafeldruiven en ander fruit en zelfs wijnbouw. ‘Wie had dat gedacht, dat er ook in Brazilië wijn wordt geproduceerd?’

Tegelijkertijd werden onderweg scherpe contrasten zichtbaar, soms op slechts enkele kilometers van elkaar. ‘Met meerdere klimaatzones, uiteenlopende biomen en een federale staatsstructuur verschilt de landbouwpraktijk sterk per regio,’ legt Inge uit. ‘Deelstaten hebben veel autonomie en bepalen in hoge mate zelf hoe zij landbouw en duurzaamheid stimuleren. Dat vertaalt zich in grote verschillen: in de ene deelstaat is sprake van agroforestry en lopen koeien tussen de bomen, terwijl ze in een aangrenzende staat grazen op kale grond, zonder schaduw.’

Werken met het LAN team in Brazilië

Het LVVN Attaché Netwerk (LAN) in Brazilië werkt vanuit twee locaties: de Nederlandse ambassade in Brasília en het Consulaat-Generaal in São Paulo. In Brasília vormt Inge samen met regionaal LVVN-raad Emiel Mulder, landbouwondersteuner Ramon Gerrits en managementondersteuner Anna Gabriella Ferreira da Silva het kernteam. Vanuit São Paulo richt landbouwadviseur Alf de Wit zich op economische en handelsgerichte samenwerking. ‘ Mijn voorganger gaf het al perfect aan ', legt Inge uit, ‘ we werken hier met één team aan twee agenda’s: één op het gebied van duurzame landbouw in harmonie met natuur en biodiversiteit en één regionale agenda waar behalve duurzaam gebruik van natuur en biodiversiteit, ook aandacht is voor bescherming en herstel van natuur en biodiversiteit.

Omdat het team over twee locaties is verspreid, vindt veel overleg digitaal plaats. Toch hecht Inge aan persoonlijk contact. ‘Ik vind het belangrijk om elkaar ook fysiek te zien. Ten tijde van dit interview zijn we bij elkaar om te werken aan een visiedocument. Iedere beginnende LVVN-raad wordt gevraagd om binnen een half jaar een visie te schrijven over de doelen die het team wil bereiken de komende jaren. Ik wil dat graag samen met het team doen, zodat het een gezamenlijk document wordt.’

Droogte en extreme regenval

Brazilië ervaart steeds duidelijker de gevolgen van klimaatverandering, met extreme weersituaties die de landbouwsector zwaar raken. In 2024 zorgde klimaatverandering voor droogte in sommige regio’s en extreme regenval in andere. Dit leidde tot een oogst die 7,2 procent lager uitviel dan het jaar ervoor, met een duidelijke impact op gewassen als koffie, cacao, maïs en soja. Om die reden werkt het LAN team in Brazilië actief aan klimaat- en biodiversiteitsvraagstukken.

De focus ligt op natuur-inclusieve landbouw, duurzaam landgebruik en herstel van ecosystemen in biomen als de Amazone, de Cerrado, de Pantanal. Inge: ‘We stimuleren onder andere de samenwerking tussen Nederlandse en Braziliaanse overheden, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties. Daarbij werken we onder meer samen met INPE (Instituo Nacional de Pesquisas Espaciais). Dat is een toonaangevend instituut op het gebied van satellietmonitioring, dataverzameling en modellering.’

Herbebossing in de Mata Atlântica

Een belangrijk project wordt momenteel uitgevoerd in de Mata Atlântica, het Atlantisch Woud, in de deelstaat Espírito Santo. Inge: ‘Het project richt zich op het opzetten van zogenoemde kraamkamers voor herbebossing: plekken waar autochtone boomsoorten worden opgekweekt. Als bos is verdwenen, moeten we eerst nadenken over hoe dat op een goede manier kan worden teruggebracht, met de juiste soorten, aangepast aan de lokale omstandigheden.’

‘Bij dit project speelt het Expertisecentrum Gebiedsgewijs van RVO een centrale rol. Gebiedsgewijs combineert technologische kennis met proceskennis en werkt vanuit een polderachtige aanpak, waarin alle betrokken partijen gezamenlijk bepalen hoe een traject wordt ingericht. Als dit de wens is, hoe geven we dat dan vorm? Welke ruimtelijke ontwikkelingen spelen hier? Wat is daarvoor nodig? Die aanpak werkt. In het recente verleden is er veel ontbossing geweest in Brazilië, maar dat is inmiddels aanzienlijk minder. In de Amazone en de Cerrado is de ontbossing het afgelopen jaar verder afgenomen.’

Focus op precisie- en zilte landbouw

In 2026 vindt van 13 tot en met 16 juli de Global Conference on Precision Agriculture in Porto Alegre, in het zuiden van Brazilië plaats. ‘Tijdens een innovatiemissie over nieuwe landbouw en klimaat die vorig jaar werd georganiseerd, gaven bedrijven aan belangstelling te hebben voor die conferentie,’ vertelt Inge. ‘Dat leidde tot het plan om daaraan een handelsmissie te koppelen. Die missie staat gepland voor half juli en de voorbereiding is in volle gang.’

Daarnaast staat er een nieuw project op stapel in de deelstaat Bahia, in het noorden van Brazilië. ‘Daar start dit jaar een project rond zilte landbouw en het herstel van gedegradeerde weidegronden.’ Door middel van dit project willen we Nederlandse en Braziliaanse partijen bijeenbrengen die samen gaan werken aan het ontwikkelen van resistente gewassen en het afwisselen van duurzame productie met het aanplanten van bomen in deze deelstaat.

Nieuwe kansen door EU-Mercosur-verdrag

De relatie tussen Europa en Zuid-Amerika staat aan de vooravond van een nieuwe fase. Als het in werking treedt, zal het EU-Mercosur-verdrag de samenwerking tussen de Europese Unie en Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay verder verdiepen. Hoewel er vertraging is opgetreden doordat het Europees Parlement aan het Europees Hof van Justitie heeft gevraagd te beoordelen of de EU-Mercosur-overeenkomst in lijn is met de EU-verdragen, leeft het onderwerp al sterk bij Nederlandse bedrijven. Inge: ‘We krijgen veel vragen: wat betekent dit? Kunnen we komen? Het antwoord is: ja, kom vooral kijken. Maar ga het land zien. Praat met mensen. Kijk hoe het hier werkt. Het is een enorm land en het verschilt sterk per regio. Dat is niet vanaf een bureau te overzien’.

Inge ziet vooral kansen voor Nederlandse bedrijven op het gebied van mechanisatie en precisielandbouw. ‘In veel delen van Brazilië is arbeid schaars, waardoor boeren steeds afhankelijker worden van technologie. Precisielandbouw biedt uitkomst, omdat het hoge opbrengsten mogelijk maakt met minder arbeid.’ Maar, besluit ze, ‘oplossingen moeten altijd aansluiten bij de regionale omstandigheden.’

Meer informatie

Wilt u meer weten over precisielandbouw, het herstel van gedegradeerde weidegronden, agroforestry en herbebossing in Brazilië, neem dan contact op met het LAN  team in Brasilia of São Paulo:

Contactgegevens LAN Brasília 

• Email: bra-lvvn@minbuza.nl 

• Telefoon: +55 61 39613208

Contactgegevens LAN São Paulo

• Email: sao-lvvn@minbuza.nl

• Telefoon: +55 11 38113313