Op 29 december 2025 heeft Brazilië zijn Nationale Biodiversity Strategy Action Plan (NBSAP) ingediend bij de Convention on Biological Diversity (CBD) voor de periode 2025-2030. Brazilie leverde deze aan het einde van het jaar in om een brede participatie van stakeholders te garanderen. In een uitgestrekt land met infrastructurele uitdagingen bleek het organiseren van deze inclusieve sessies een complexe, maar noodzakelijke opgave.
Beeld: Emiel Mulder
Doelen
Hoewel de NBSAP 2025-2030 voortbouwt op bestaand beleid, markeren de geactualiseerde targets een duidelijke schaalvergroting ten opzichte van het verleden. Deze hernieuwde politieke wil staat echter in schril contrast met vraag hoe dit gefinancierd gaat worden. Los van de politieke volatiliteit is de haalbaarheid van deze doelen sterk afhankelijk van grootschalige investeringen, die voornamelijk uit de private sector moeten komen. Brazilië wil het aantrekkelijker maken om natuur te financieren met initiatieven zoals het Tropical Forest Forever Facility (TFFF), biodiversity credits en een gereguleerde carbon market. Wat betreft de biodiversiteit's credits is het voor Brazilië belangrijk dat er bij de CBD minimale regels worden opgesteld naast een goed functionerend monitoring systeem wil dit succesvol kunnen worden.
Beeld: Emiel Mulder
Brazilië is ambitieus
Met deze NBSAP bevestigt Brazilië zijn doel om in 2030 ontbossing volledig uit te bannen. Daarnaast verhoogt de NBSAP de beschermingsdoelen voor natuurlijke vegetatie. Voor de biomen buiten de Amazone, dus de Pantanal, de Cerrado, het Atlantische Regenwoud, de Pampa en de Caatinga stijgt de norm van 20% naar 30%. Dit betekent dat 30% van de natuurlijke vegetatie onaangetast moet blijven per bioom. Hiermee lijkt de NBSAP een stapje verder te gaan dan de huidige eisen uit de Braziliaanse bossenwet. Verder is de ambitie is om alle subsidies die schadelijk zijn voor biodiversiteit volledig uit te faseren en te elimineren uiterlijk in het jaar 2030. Daarnaast heeft Brazilië een interessante afstemming tussen nationaal, statelijk en gemeenten niveau via ABEMA opgezet, met uitleg wat het is. Een aantal grote staten in het economische hart van Brazilië zijn voorlopers en andere staten lopen achter voornamelijk vanwege een gebrek aan financiering.
Beeld: Emiel Mulder
Herstel van gedegradeerde gronden
Land titels zijn in Brazilië niet altijd even duidelijk geregeld, met vaak meerdere claims of hetzelfde stuk grond. Dit heeft een grote impact op behoud en herstel van biodiversiteit en de controle hierop. De Braziliaanse bossenwet stelt ambitieuze doelen voor natuurbehoud (80% in de Amazone, 20-35% elders), maar de uitvoering hapert bij de controle. Het zelfregistratiesysteem voor landeigenaren (CAR) is momenteel slechts voor 5 à 6% geverifieerd door de autoriteiten.
Intensivering van de landbouw en herontwikkeling van gedegradeerde gronden moeten ervoor zorgen dat er minder druk komt op natuurlijke vegetatie. Met betrekking tot de doelstelling van het Global Biodiversity Framework (GBF) van de CBD om 30% van de gedegradeerde ecosystemen te herstellen, zet Brazilië in op het herontwikkelen van (weide) gronden met het programma Caminho Verde. Dit houdt in dat 40 miljoen ha gedegradeerde gronden in 2035 benut moet worden voor de landbouw (met name soja) en de veeteelt. Daarnaast zet Brazilië in op herbebossing via het Planaveg initiatief, waarbij het 12 miljoen ha gedegradeerde gronden op een natuurlijke manier wil herstellen. Dit doet Brazilië onder andere omdat het de goedkoopste en effectiefste manier om land te herstellen nu eenmaal is het land met rust te laten. Zonder enige menselijke interventie en geen dierlijke begrazing herstelt het land vanzelf. Op dit moment, halverwege 2026, is er 3 tot 4 miljoen hectare publiek land op deze manier aan het herstellen.
Financiering voor biodiversiteit
Brazilië heeft tijdens de COP 30 in Belém de Tropical Forest Forever Facility (TFFF) gelanceerd en hier USD. 1 miljard aan gecommitteerd. Andere landen zoals Noorwegen, Frankrijk en Indonesië hebben ook substantiële bedragen gecommitteerd, waardoor er in mei 2026 USD. 6,7 miljard is verzameld. Daarnaast geeft Brazilië aan in te zetten op blended finance voor het behoud en herstel van biodiversiteit. De BNDES (de Braziliaanse ontwikkelingsbank) heeft al EUR. 250 miljoen euro geïnvesteerd in in het herstel van gedegradeerde ecosystemen. Brazilië heeft daarnaast geïnvesteerd in green bonds voor duurzame activiteiten waarbij EUR. 1.6 miljard geinvesteerd in het nationaal klimaat fonds. Daarnaast richt Brazilië zich steeds meer op de ontwikkeling van de bio economie.
Effect op biodiversiteit
Landbouw is de grootste driver van biodiversiteitsverlies. De belangrijkste landbouwdoelen van Brazilië voor het Global Biodiversity Framework van de CBD zijn: The Low-Carbon Agriculture (ABC) Plan, een aantal doelen die ze willen behalen in 2030 zijn:
1. Restoration of Degraded Pastures 30 million hectares,
2. No-Till Farming System 20 million hectares,
3. Integrated Crop-Livestock-Forestry Systems (ICLF) 5 million hectares,
4. Biological Nitrogen Fixation 7.5 million hectares,
5. Planted Forests 3 million hectares,
6. Animal Waste Treatment 5.5 million cubic meters.
Daarnaast is er nog het Plano Safra, wat voor USD. 70 miljard in rurale kredieten voor producerende boeren moet voorzien, het grootste financiële mechanisme ooit in Brazilië. De focus ligt hierbij op het reduceren van landbouw emissies en het bewerkstelligen van Brazilië zijn National Determined Contributions (NDC) onder het VN Klimaat verdrag. Dit beleid focust zich dus met name op de kleine boeren in Brazilië. Dan is er dus nog het eerder genoemde Caminho Verde waarbij Brazilië 40 miljoen gedegradeerde (weide) gronden in duurzame landbouw gronden wil ontwikkelen, met name dus voor soja en veeteelt. Side note: Van deze 40 miljoen ha is ook een behoorlijk gedeelte geschikt (+/- 20%) om duurzamere systemen te ontwikkelen, bijvoorbeeld agroforestry.
Beeld: Emiel Mulder
Politiek bepaalt de toekomst
De NBSAP identificeert de hoofduitdaging voor Brazilië in het tegengaan van verlies aan biodiversiteit. Hiertoe zijn gecoördineerde, op wetenschappelijk onderzoek gebaseerde maatregelen noodzakelijk, ondersteund door een inclusief participatieproces en een effectieve mobilisatie van financiële middelen. Het inclusieve participatieproces is goed op gang gezet, het opzetten van effectieve financiële mobilisatie is een begin gemaakt. De regering-Lula worstelt echter met de uitvoering van haar natuur- en klimaatambities. Hoewel de Braziliaanse president internationaal als 'groene' leider wordt geprezen, krijgt hij intern regelmatig kritiek vanuit de natuur kant omdat economische belangen voor zijn achterban vaak voorrang krijgen op natuurbescherming.
Tot slot de implementatie van de NBSAP tegen de achtergrond van de politieke actualiteit. De Braziliaanse politiek wordt gekenmerkt door een diepe polarisatie. De komende presidentsverkiezingen lijken uit te draaien op een keuze tussen twee uitersten: een terugkeer naar een rechts-conservatieve koers of een voortzetting van het huidige sociaaldemocratische beleid, waarin natuur en klimaat een meer centrale rol spelen. Tijdens het bewind van de vorige conservatieve regering milieubeleid een lagere prioriteit. De aanstaande verkiezingen zijn dus zeer belangrijk voor de uitvoering van het NBSAP 2025-2030. De snelheid van de implementatie zal bepalend zijn voor de toekomst van de Braziliaanse natuur.