De landbouw in OESO-landen produceert efficiënter en met minder milieudruk per eenheid product dan dertig jaar geleden. Tegelijkertijd waarschuwt de nieuwe studie van de OECD dat de vooruitgang sinds 2010 duidelijk vertraagt. Vooral uitstoot van broeikasgassen, ammoniak en nutriëntenoverschotten blijven hardnekkige uitdagingen.
Beeld: © Shutterstock
Dat blijkt uit het rapport Environmental Performance of Agriculture in OECD Countries 2026.
Volgens de OECD is sprake van een “relatieve ontkoppeling” tussen landbouwproductie en milieudruk. De totale landbouwproductie in OESO-landen steeg sinds 1990 aanzienlijk, terwijl het gebruik van kunstmest en de uitstoot per geproduceerde eenheid in veel landen daalde. Vooral de efficiëntie van stikstof- en fosforgebruik verbeterde in de afgelopen decennia.
Environmental Performance of Agriculture in OECD Countries 2026
Minder kunstmest, maar hogere energievraag
De nieuwste cijfers over de periode tot 2023 laten een gemengd beeld zien. Het gebruik van stikstofkunstmest nam recent af, wat bijdroeg aan lagere stikstofoverschotten per hectare. Tegelijkertijd steeg het energieverbruik op landbouwbedrijven verder. Ook watergebruik en irrigatie blijven in meerdere regio’s toenemen.
De OECD benadrukt dat de verschillen tussen landen groot blijven. In 24 OESO-landen daalde de ammoniakuitstoot tussen 2013 en 2023, maar in tien landen steeg deze juist. Ook de ontwikkeling van landbouwgerelateerde broeikasgasemissies verschilt sterk per regio en productiesysteem.
Klimaat- en biodiversiteitsdruk blijft hoog
Vooral methaan- en lachgasemissies uit veehouderij en kunstmestgebruik blijven een belangrijk aandachtspunt. De OECD constateert dat de daling van emissie-intensiteit sinds circa 2010 vrijwel tot stilstand is gekomen. Daarnaast blijft biodiversiteit onder druk staan, onder meer zichtbaar in afnemende populaties van boerenlandvogels in verschillende landen.
Volgens de organisatie onderstrepen de cijfers dat verdere verduurzaming niet vanzelf gaat. Innovatie, precisielandbouw, efficiënter nutriëntenbeheer en beter watermanagement worden genoemd als belangrijke instrumenten om productiviteit en milieudoelen beter te combineren.
Relevantie voor Nederland en internationale handel
Voor Nederland is het rapport relevant omdat veel van de besproken thema’s — stikstof, methaan, waterkwaliteit en efficiënt grondstoffengebruik — direct raken aan het huidige landbouw- en handelsbeleid. De OECD-data laten zien dat internationaal steeds sterker wordt gestuurd op meetbare duurzaamheidsprestaties in de landbouwketen.
Dat heeft ook gevolgen voor exporterende agrarische sectoren. Handelspartners kijken nadrukkelijker naar de milieu-impact van productie, terwijl overheden tegelijkertijd voedselzekerheid en concurrentiekracht willen behouden.
De OECD concludeert dat verdere productiviteitsgroei noodzakelijk blijft om zowel voedselvoorziening als verduurzaming mogelijk te maken. Maar de “eenvoudige winst” van eerdere decennia lijkt grotendeels gerealiseerd; toekomstige verbeteringen vragen volgens de organisatie om gerichter beleid en technologische innovatie.
Bron: OECD – Environmental Performance of Agriculture in OECD Countries 2026