Wereldwijd nemen exportbeperkingen op grondstoffen snel toe. Landen houden grondstoffen vaker binnen de eigen grenzen, met als doel hun industrie te beschermen of extra inkomsten te genereren. Dit kan gevolgen hebben voor de beschikbaarheid en prijs van belangrijke inputs voor de landbouw. Wat betekent deze ontwikkeling concreet voor de agrosector?
Wat speelt er?
Steeds meer landen voeren maatregelen in zoals exportheffingen, quota of exportverboden op grondstoffen. Sinds 2009 is het aantal van dit soort maatregelen sterk gegroeid, met een duidelijke piek in de afgelopen jaren.
Vooral een beperkt aantal landen speelt hierin een grote rol. Denk aan China, Rusland en Vietnam. Zij beperken de uitvoer van grondstoffen die wereldwijd nodig zijn voor productieprocessen.
Waarom is dit relevant voor agro?
Veel landbouwproductie is afhankelijk van grondstoffen uit het buitenland. Denk aan:
- mineralen voor kunstmest
- metalen voor machines en installaties
- energie en grondstoffen voor verwerking en logistiek
Als landen de export van deze grondstoffen beperken, kan dat leiden tot:
- hogere prijzen
- minder beschikbaarheid
- vertragingen in de keten
Voor boeren en bedrijven betekent dit vaak hogere kosten en meer onzekerheid.
Praktische gevolgen in de keten
De effecten zijn niet altijd direct zichtbaar, maar werken wel door in de hele keten. Een paar voorbeelden:
- Kunstmest: grondstoffen zoals fosfaat en kalium kunnen duurder of schaarser worden
- Machines en techniek: onderdelen met metalen of zeldzame materialen worden moeilijker verkrijgbaar
- Verduurzaming: investeringen in bijvoorbeeld elektrificatie of precisielandbouw kunnen duurder uitvallen
Extra risico: landen reageren op elkaar
Een belangrijk punt uit het rapport is dat landen elkaars maatregelen vaak kopiëren. Als één land export beperkt, volgen anderen. Dit kan de druk op de wereldmarkt verder vergroten.
Voor een open economie als Nederland maakt dat de agrosector extra kwetsbaar.
Wat kun je hiermee als ondernemer?
De ontwikkelingen zijn lastig te beïnvloeden, maar er zijn wel manieren om risico’s te beperken:
- kijk kritisch naar afhankelijkheden in de keten
- werk met meerdere leveranciers waar mogelijk
- houd prijsontwikkelingen van grondstoffen goed in de gaten
- anticipeer op langere levertijden
Belang van stabiele handel
De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) benadrukt dat internationale samenwerking belangrijk blijft om handelsverstoringen te beperken.
Voor Nederland blijft toegang tot internationale markten en grondstoffen essentieel — juist voor een sector die zo sterk afhankelijk is van import en export.
Lees verder: OECD Inventory of Export Restrictions on Critical Raw Materials 2026 | OECDen Export restrictions on critical raw materials | OECD