Vereenvoudiging en nieuw EU-budget voor landbouwagenda in Brussel

Robert van Rijssens loopbaan staat duidelijk in het teken van Europa. Tijdens zijn studie economische geschiedenis merkte hij dat hij dichter bij het actuele beleid wilde staan en besloot hij Europese studies te gaan volgen. Via een stage kwam hij bij het Europees Parlement terecht. ‘Daar ben ik vierenhalf jaar blijven hangen,’ vertelt hij. ‘Ik heb daar een mandaat (zittingsperiode van het parlement) gewerkt als politiek adviseur, met name op het terrein van verduurzaming.’

Na terugkeer in Nederland wilde Robert ervaren hoe het was om binnen de rijksoverheid aan de nationale kant van het beleid te zitten. Hij ging aan de slag bij het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) op het biotechnologiedossier. ‘Daar werkte ik onder meer aan het openbreken van de wetgeving rond genetisch gemodificeerde organismen’. Later werd hij EU-coördinator binnen zijn beleidsdirectie, kreeg te maken met het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en nam deel aan het opstellen van het nationaal strategisch plan.

Aan de slag bij de Europese Commissie

Na zijn werk in Den Haag volgde een detachering bij de Europese Commissie. ‘Ik was onder andere verantwoordelijk voor de coördinatie van beleidsdossiers onder de ‘boer tot bord’-strategie, onderdeel van de Green Deal en ik werkte aan een wetgevend kader voor duurzame voedselsystemen.’

Sinds afgelopen zomer heeft Robert de overstap gemaakt naar de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de EU in Brussel als LVVN-attaché met focus op landbouw.

Werken bij de PV EU

Het LVVN Attaché Netwerk (LAN) team op de PV EU in Brussel bestaat uit zes mensen. Robert: ‘Het staat onder leiding van LVVN-raad Carla Boonstra. Daarnaast werkt Lisa van den Boogaard als attaché met focus op natuur. Ata Vahdatzade houdt als raad zich bezig met de veterinaire en fytosanitaire dossiers. Hij doet alles van dierenwelzijn tot gewasbeschermingsmiddelen. Carian Posthumus Meijjes is onze raad op het gebied van visserij. En dan is er nog Bénedicte Smeenk, onze beleidsondersteuner. Zij is de stille kracht van het team en ons institutionele geheugen. Zij zorgt ervoor dat alles soepel loopt.’

Robert kent Brussel inmiddels goed. ‘Ik vind het erg leuk – Brussel bruist ook echt-, maar ik merk dat het voor veel Nederlanders een beetje hate it or love it is. Vaak gaan zij in het weekend terug naar Nederland of hun vrienden komen hierheen. Maar dan ontdek je Brussel niet echt.’

Zelf woont hij net buiten Brussel, in een klein dorp bij het Zoniënwoud. ‘Ik zit vlak bij het centrum met OV, maar toch midden in het groen. Dat levert soms ook onverwachte nachtelijke geluiden op. Dan hoor je om vier uur ’s nachts een hoop lawaai, alsof er kinderen aan het gillen zijn. Maar dat zijn dan vossen.’

Nieuw EU-budget: minder fondsen, meer samenhang

Een van de belangrijkste dossiers waar Robert momenteel aan werkt, is het nieuwe meerjarig financieel kader (MFK), het zevenjarige EU-budget dat vanaf 2028 ingaat. Daaronder valt ook het GLB. Robert: ‘We zijn overgegaan naar een zogenaamd single fund structuur. We hadden eerst rond 52 verschillende financiële programma’s. Die zijn nu omgetoverd tot 16.’

Een belangrijk onderdeel daarvan zijn nationale en regionale partnership-plannen. ‘In deze verordening leggen lidstaten vast hoe zij Europese middelen willen inzetten middels nationale plannen. Verschillende Europese fondsen worden daarbij meer in samenhang gebruikt, zodat investeringen op verschillende beleidsterreinen beter op elkaar aansluiten. Het is eigenlijk een mix tussen o.a. cohesie, gemeenschappelijk landbouwbeleid en gemeenschappelijk visserijbeleid.’

Binnen het nieuwe systeem krijgen lidstaten ook een nationale envelop voor Europese middelen. ‘Een deel daarvan blijft geoormerkt voor het GLB, terwijl een ander deel flexibeler kan worden ingezet voor andere beleidsprioriteiten. Daarnaast komt er een European Competitiveness Fund, dat gericht is op het versnellen van private investeringen en innovatie: hoe gaan we van research en innovation naar startup, naar scale-up?’

Ook Global Europe, het instrument voor ontwikkelingssamenwerking, blijft een rol spelen. Robert: ‘Daar zit een iets kleiner belang voor ons bij, maar het is wel belangrijk om mee te kijken. Verder komt er een zogenoemd Prestatiekader. Dat bepaalt waaraan financiering moet voldoen en hoe wordt gemeten waar Europese middelen aan worden besteed, bijvoorbeeld bij klimaat-, milieu- en natuuruitgaven.’

Vereenvoudiging wet- en regelgeving en concurrentievermogen

Tegelijkertijd werkt de Europese Commissie aan eenvoudiger wet- en regelgeving. Robert: ‘Onder het tweede mandaat van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen staan vereenvoudiging en concurrentievermogen hoog op de agenda. We hebben verschillende zogenaamde omnibus-pakketten gehad. Dat zijn grote vereenvoudigingsagenda’s. Daarbij wordt gekeken naar verschillende beleidsterreinen, zoals landbouw, milieu en voedselwetgeving, met als doel administratieve lasten te verminderen en regelgeving eenvoudiger te maken.’

Een concreet voorbeeld daarvan is het beleid rond het (huidige) GLB. ‘Er is eind vorig jaar een akkoord bereikt op vereenvoudiging van het GLB en ter bevordering van het concurrentie­vermogen van de landbouwers. Hierbij zijn een aantal wijzigingen doorgevoerd om de administratieve lasten en controles te verminderen, conditionaliteits­regels te vereenvoudigen, en de financiering voor landbouwers in crisistijden te verbeteren. Volgens de Europese Commissie zouden de maatregelen een jaarlijkse besparing kunnen opleveren tot € 1,6 miljard voor landbouwers en van meer dan € 200 miljoen voor nationale overheden.’

Bio-economie en innovatie

Er lopen ook andere beleidsinitiatieven. ‘Zo heeft de Europese Commissie vorig jaar een update van haar Bioeconomy Strategy gepresenteerd.’ Bio-economie hangt volgens Robert samen met bredere innovatiedossiers waar Europa op inzet, zoals biotechnologie, agrotech en ontwikkelingen in de agro-foodketen. ‘Ik denk dat wij als Nederland heel goed zijn in die kansen benutten. Dat komt doordat de Nederlandse landbouwsector en het beleid sterk gericht zijn op innovatie en concurrentievermogen. We kijken snel: wat zijn de uitdagingen, waar zitten de kansen en wat is de actie.’

Lees meer over de inzet van de PV EU rond deze Bioeconomy Strategy in de Agrospecial magazine bijdrage.

Balans tussen nationale ruimte en Europese regels

Volgens Robert verandert de politieke dynamiek binnen Europa voortdurend. Zo heeft Brexit gevolgen gehad voor de manier waarop Nederland in Brussel samenwerkt met andere landen. ‘Het Verenigd Koninkrijk was voor Nederland een belangrijke partner. Die zijn we kwijtgeraakt. Tegelijk ontstaan er nieuwe samenwerkingen en machtsverhoudingen. Polen is bijvoorbeeld vele malen invloedrijker geworden afgelopen jaren.’

Voor Nederland ligt een belangrijke uitdaging in het vinden van een balans tussen nationale beleidsruimte en gezamenlijke Europese regels, zegt hij. ‘Hoe zorgen we dat we genoeg flexibiliteit hebben voor de Nederlandse context en tegelijkertijd dat gelijke speelveld behouden. Nederland heeft daarbij ook eigen beleidsuitdagingen, zoals stikstof en mestbeleid, die sterk samenhangen met Europese regelgeving.’

Livestock strategy, oneerlijke handelspraktijken

De PV EU gaat een drukke tijd tegemoet. Robert: ‘Er komen verschillende actieplannen uit op verschillende subthema’s, bijvoorbeeld een zogeheten livestock strategy. Deze moet richting geven aan de toekomst van de veehouderij in de Europese Unie. Daarbij kijkt de Europese Commissie onder meer naar de concurrentiepositie van de sector, duurzaamheid en klimaatimpact, dierenwelzijn en de rol van veehouderij in plattelandsgebieden.’

‘Daarnaast gaan we kijken naar de evaluatie van de wetgeving rond oneerlijke handelspraktijken met als doel om boeren en kleinere leveranciers te beschermen tegen misbruik door grotere afnemers. Verder moeten we zien wat de vereenvoudigingsagenda brengt en of er nog nieuwe omnibus-pakketten gaan komen. Maar het belangrijkste is wel het MFK. De komende anderhalf jaar zullen we nog heel diep in onderhandelingen zitten.’

De Haring Party

Op de agenda voor de komende periode staan ook verschillende bijeenkomsten en netwerkactiviteiten in Brussel. ‘Een daarvan is de jaarlijkse Haring Party van de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging in juni. Jaarlijks nemen verschillende gasten deel, variërend van beleidsmakers en diplomaten tot vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en belangenorganisaties’, zoals Robert verwoordt: ‘de who’s who van landbouw, voedsel en visserij in Brussel’.

‘We proberen hierbij altijd een mooie balans te vinden tussen politiek niveau, publiek en privaat. Tijdens het evenement is er vaak ook aandacht voor het Nederlandse bedrijfsleven in de visserij-, landbouw- en voedselketen. Zo waren er eerder stands van Nederlandse bedrijven die nieuwe innovaties of technologieën presenteerden. Het is een mooie aftrap richting het zomerseizoen in Brussel,’ vertelt Robert.

Meer informatie

Voor meer informatie over onder meer het Meerjarig Financieel Kader (MFK), het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en of andere landbouw gerelateerde thema’s kunt u contact opnemen met het LAN team bij de PV EU in Brussel:

• Adres: 31-35, Rue de Trêves, 1040 Brussel, België 

• E-mail: bre-lvvn@minbuza.nl 

• Telefoon: 003226791545

• LinkedIn: Permanent Representation of the Netherlands to the EU