Van robotica tot eiwitten: Nederland en Frankrijk bundelen krachten in agriTech en voedseltransitie

Nynke studeerde rechten en begon haar loopbaan op de juridische directie van het toenmalige ministerie van Landbouw, waar ze werkte aan mestwetgeving en veterinaire- en visserijdossiers. Daarna volgde een functie op de Permanente Vertegenwoordiging in Brussel, waar ze visserijattaché was. Vervolgens werkte ze als LVVN-raad in China. ‘Ik hield me vooral bezig met veterinaire en fytosanitaire markttoegang en marktbehoud. Dat was diplomatiek intensief en complex, maar ook erg leerzaam. Markttoegangsprocessen vergen geduld en een lange adem, ze nemen enkele jaren in beslag.’

De afgelopen acht jaar was ze teamleider bij de directie Europese en Internationale Zaken op de ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Groene Groei. Maar ze besloot opnieuw voor LVVN de stap naar het buitenland te zetten. ‘Ik was op een punt in mijn loopbaan gekomen dat ik nog één keer zo’n uitdaging aan wilde gaan. Frankrijk was precies de juiste plek op het juiste moment.’

Het contact met Den Haag blijft, natuurlijk. ‘Een belangrijk deel van mijn werk is de beleidssignalering naar Den Haag. Frankrijk is een belangrijke lidstaat binnen de EU en er spelen grote dossiers op dit moment, zoals de herziening van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid. Daarom is het van belang om te weten wat de Franse positie is en of we samen op kunnen trekken in bepaalde dossiers.’

‘Het is daarbij een roerige periode in Frankrijk. De Franse regering moet in 2026 over de hele linie bezuinigen en daarnaast leiden specifiek voor landbouw bijvoorbeeld de schade voor de wijnbouw als gevolg van de grote branden afgelopen zomer, de bestrijding van de de lumpy skin disease (LSD) onder runderen, de vogelgriep, alsook het Mercosur handelsakkoord tot onrust onder de boeren. Met de duiding die wij hier aan kunnen geven, zijn onze collega’s in Den Haag goed geïnformeerd wanneer zij bijvoorbeeld hun Franse collega’s in Brussel treffen’, licht Nynke toe.

Eerste indrukken van Parijs

Parijs kende ze al van stedentrips en bezoek aan vrienden, maar het dagelijks leven en werken hier is een andere ervaring. ‘Het is een grote stad en ik geniet van de energie en van de historische gelaagdheid. Parijs ademt een sfeer van vroeger… Heel anders dan de steden van de toekomst die je bijvoorbeeld in Azië hebt.’

Inmiddels woont ze in het zesde arrondissement, vlak bij Jardin du Luxembourg. ‘Als ik naar huis wandel, kan ik de Eiffeltoren zien. Dan knijp ik mezelf en denk ik: ja, ik woon hier nu echt.’ Een fiets heeft ze nog niet gepakt. ‘Eerst die helm maar eens kopen,’ zegt ze lachend.

Koninklijk werkbezoek

Het LVVN Attaché Netwerk (LAN) team op de Nederlandse ambassade bestaat uit landbouwadviseur Annelies Dijkema, beleidsondersteuner Marieke Riesmeijer en managementondersteuner Peter Willems. ‘Ik werd heel hartelijk verwelkomd,’ zegt Nynke. ‘Maar tijd om rustig kennis te maken hadden we niet. In oktober 2025 stond een werkbezoek van Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima aan Toulouse – een innovatie hub – gepland, gecombineerd met een handelsmissie gericht op luchtvaart, robotica in de landbouw en wind op zee.’ Frankrijk kwam na la rentrée (einde zomervakantie) net weer op gang en het team moest in korte tijd schakelen tussen logistieke, inhoudelijke en diplomatieke vraagstukken. ‘We hebben elkaar in een pressure cooker leren kennen.’

Innovatiepact en robotica

Het werkbezoek vond plaats in het kader van het Frans-Nederlands Economisch jaar en sloot aan op het Nederlands-Franse innovatiepact voor duurzame groei dat tijdens het staatsbezoek van president Macron aan Nederland in april 2023 is ondertekend. Nynke: ‘Dat pact gaat over nauwere samenwerking op belangrijke innovatiegebieden, zoals halfgeleiders, fotonica en kwantumtechnologie, de voedseltransitie en energie. Wij hebben tijdens het werkbezoek gekeken naar agrarische robotica. Een aantal deelnemende Nederlandse bedrijven liet op een werkend wijndomein zien hoe hun (onkruid- en sproei)robots in de praktijk werken.’

MoU

Tijdens het bezoek werd een Memorandum of Understanding (MoU) ondertekend door onder andere WUR, FME, Fedecom, INRAE, Axema, Robagri en Agri Sud-Ouest. Nynke: ‘Dat legt de basis voor hoe Nederland en Frankrijk de komende jaren gaan samenwerken op het gebied van AgriTech. Het MoU richt zich op drie centrale thema’s die essentieel zijn voor de landbouw van de toekomst. In het artikel van de terugblik op het bezoek van het koninklijk paar kunt u hier meer over lezen.

Samenwerking op het gebied van AgriTech is van belang om huidige uitdagingen te kunnen adresseren zoals het tekort aan arbeidskrachten, klimaatverandering en waterschaarste, terwijl de vraag naar gezond voedsel blijft toenemen. Nederland en Frankrijk zijn beide koplopers op het gebied van landbouw en innovatie. Door de unieke vaardigheden van beide landen samen te brengen, stimuleer je innovatie en kun je hiermee de levensvatbaarheid van nieuwe technologieën voor voedsel en landbouw aantonen.’

Andere teelten door klimaatstress

Net als in Nederland spelen duurzaamheid en klimaat in Frankrijk een steeds grotere rol, merkt Nynke. ‘Frankrijk wordt heel zichtbaar geraakt door droogte, watertekorten en bosbranden. In sommige regio’s moeten boeren zelfs andere teelten overwegen omdat wijnbouw door klimaatstress en verwoestijning onder druk staat.’

‘De discussie daarover lijkt minder gepolariseerd dan in Nederland. Natuurlijk spelen hier ook grote thema’s zoals toegang tot water en gewasbeschermingsmiddelen. Mijn indruk is dat hier landbouw, natuur en klimaat vaker naast elkaar bestaan, zonder dat het één meteen ten koste van het ander gaat. Voor klimaatadaptatie gaan we bekijken of en wat Nederland en Frankrijk voor elkaar kunnen betekenen.’

Kansen op het gebied van alternatieve eiwitten

‘Frankrijk staat open voor innovatie. Wie bereid is te investeren in relaties, kan hier veel bereiken. Behalve op het gebied van autonome teelt, kunstmatige intelligentie en duurzame landbouw zijn er bijvoorbeeld kansen als het gaat om alternatieve eiwitten. Dit is een belangrijk speerpunt waarop we de samenwerking willen versterken.’

‘Er is al veel gebeurd op dit thema: na een marktstudie en innovatiemissie naar Frankrijk in 2024 was er in samenwerking met Protéines France een tegenbezoek van Franse bedrijven aan Nederland eind november 2025. Als resultaat van dit alles bestaan er al concrete samenwerkingen tussen een aantal Nederlandse en Franse bedrijven.’

‘Er loopt daarnaast een PPS-project (Publiek-Private Samenwerking) met Foodvalley: hoe brengen we Nederlandse bedrijven samen voor het betreden van de Franse markt en hoe versterken we de samenwerking met Franse partijen? In dit kader is eind 2025 – met The Protein Community en Protéines France - een rondetafeldiscussie georganiseerd over de uitdagingen en samenwerking tussen Franse en Nederlandse partijen.’

’Nederland en Frankrijk vullen elkaar goed aan: Frankrijk is bijvoorbeeld sterk in de teelt van eiwitgewassen en het verwerken daarvan tot ingrediënten, Nederland is koploper in het produceren van plantaardig voedsel. Nederland is beter in vleesvervangers, Frankrijk richt zich meer op zuivelvervangers. Dus dat biedt een goede basis om samen te werken op het gebied van innovatie, onderzoek en handel.’

Biologische producten

Nynke: ‘In het Nederlandse Actieplan Groei van biologische productie en consumptie uit 2022 is de ambitie opgenomen om in 2030 een aandeel van 15% biologisch landbouwoppervlak te hebben. De Nederlandse overheid wil in dat licht de vraag naar biologische producten stimuleren. Daarin speelt ook de vraag naar biologische producten in buurlanden als Frankrijk een rol'.

‘De markt voor biologische producten in Frankrijk was na 2021 tijdelijk ingezakt, maar heeft nu weer een opleving. Daar liggen kansen voor Nederlandse bedrijven en is onderlinge samenwerking lonend om de Franse markt te betreden. Ook voor deze sector wordt dus overwogen of clustervorming voor deelname aan een PIB (Partners in Business)-project haalbaar is. Dat is een meerjarig instrument van de RVO die private en publieke partijen bij elkaar brengt om gezamenlijk een nieuwe markt te betreden.’

Roadmap voor robotica en regionale samenwerking

‘Voor robotica kijken we nu vooruit. Na de ondertekening van de MOU is afgesproken dat de betrokken partijen een werkprogramma en een gezamenlijke roadmap gaan opstellen. Die roadmap wordt in 2026 uitgewerkt, met daarin een concreet werkprogramma waar zowel Nederlandse als Franse partners aan bijdragen. Vanuit Nederland trekken FME en Fedecom, met ondersteuning van WUR, aan de ontwikkeling van een PIB.‘

’Verder gaan we in 2026 naar verwachting de marktstudie over de glastuinbouw actualiseren om bedrijven hierover te adviseren; dat blijft een belangrijke markt voor Nederlandse bedrijven. Daarbij betrekken we dan ook de toepassing van robotica in de bedekte teelten.’

Nynke wil bovendien intensiever met Franse regio’s samenwerken. ‘Als je in Frankrijk iets wilt bereiken, moet je ook zichtbaar zijn in de regio’s. De focus zal dan liggen op Occitanië in vervolg op de Feuille de Route die tussen Nederland en die regio is getekend tijdens het werkbezoek van het koninklijk paar, en het eerdergenoemde MoU. En verder op Haute de France waar er bijvoorbeeld kansen liggen op het gebied van alternatieve eiwitten.’

Meer informatie

Voor meer informatie over zakendoen in Frankrijk kunt u contact opnemen met de LVVN-raad en het LAN team in Parijs: 

• Email: par-lvvn@minbuza.nl 
• Telefoon: +33 (0)1 40 62 33 53