Een delegatie met vertegenwoordigers van 14 Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen nam 23 t/m 25 juni 2025 deel aan een Innovatiemissie naar Denemarken, georganiseerd door RVO in Nederland en het LAN-team op de ambassade in Kopenhagen. Daar verkenden de deelnemers de achtergrond en impact van de weg die Denemarken is ingeslagen naar meer ruimte voor natuur.
Beeld: © LAN team Scandinavië
De aanleiding was het recent afgesloten Deens landbouw, klimaat en natuur akkoord dat een CO2-heffing en strenger stikstofbeleid voor schoner water en natuur beoogt. Denemarken is het eerste land ter wereld dat zich aan een dergelijke vervuilersbelasting waagt en wekt daarmee veel interesse. Ophoping van nitraat in de Deense fjorden en kustwateren en de daaraan verwante stankoverlast is in Denemarken een reëel probleem, dat de noodzaak voor een dergelijk akkoord tussen natuur- en landbouworganisaties legitimeerde en prioriteit gaf.
Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) Femke Wiersma bracht op 13 en 14 mei 2025 al een kort werkbezoek aan Kopenhagen om onder andere te spreken over mestbeleid en de uitwerking van deze Deense “Green Deal”. En de week daarvoor was ook een delegatie Tweede Kamerleden van de vaste commissie LVVN naar Denemarken gereisd om meer te horen over de impact en implementatieplannen van het akkoord.
Een Deens transitiefonds van ongeveer € 5,8 miljard moet verkaveling, maar ook vernieuwingen gaan aanzwengelen. Hierdoor liggen er kansen voor innovatiesamenwerking voor zowel kennisinstellingen als het bedrijfsleven.
Tijdens de missie was het inspirerend om te zien hoe Denemarken met een brede coalitie van overheid-natuurbeweging-en landbouworganisaties de uitdagingen van duurzame landbouw gezamenlijk aanpakt.
De WUR, AeresHogeschool, TNO en de HAS Green Academy zagen dan ook follow-up in gezamenlijk onderzoek, kennisuitwisseling en ontwikkeling, terwijl er voor Nederlandse bedrijven in sensoren van emissiemetingen (NEO, OnePlanet, e.a.) maar ook veevoer (Barenbrug, Nijsen) commerciële kansen liggen.
Beeld: © LAN team Scandinavië
Van beleid tot praktijk
Het programma begon op de ambassade in Kopenhagen met inzicht in het Deense akkoord door het nieuw opgerichte Ministerie voor Groene Transitie en hoe de Deense uitvoeringsorganisaties innovatie en transitie ondersteunen. Ook de Deense landbouworganisatie kwam aan het woord en gaf een inkijk in hun rol bij het tot stand komen van het Deense landbouwakkoord en hoe de Deense agrosector op internationaal niveau concurrerend blijft. Tevens werd de staat van de Deense biogassector belicht.
Op weg naar Jutland was er tijd voor een bezoekje bij de robotics en drone afdeling van het Deens Technologisch Instituut (DTI) in Odense. Het doel was om inzicht te krijgen in data gedreven innovatie projecten op het gebied van robotica, automatisatie en AI. DTI test, adviseert over, documenteert en versneld technologische ontwikkeling door samen te werken met innovatieve bedrijven, waaronder veel start ups.
Bij Aarhus logeerde de delegatie in hotel van het Agro Food Park, precies waar zowel Arla, als Aarhus Universiteit, als SEGES Innovation en andere relevante partijen kantoren hebben.
De tweede dag begon vroeg bij het praktijk onderzoek van de universiteit van Aarhus bij Viborg. Naast het biogassysteem en PtX, werd ook grasraffinage toegelicht. Het verwerkte gras levert o.a. eiwit op voor varkens- en kippenvoer.
Beeld: © LAN team Scandinavië
Er werd ook getipt aan onderzoek op het gebied van de bio economie, over gebruik van data in onderzoek en in de sector, over op wetenschap gebaseerd advies voor Deens beleid en over de samenwerking tussen de universiteiten in Wageningen en Aarhus.
Er was net tijd voor een broodje en een appeltje in de bus voor de reeks bij SEGES innovation verder ging, m.n. over klimaat mitigatie in de veehouderij en digitale oplossingen voor de groene transitie in de landbouw, nl. het ESGreentool.
De rol van SEGES Innovation werd ook duidelijk, als op één na laatste schakel in de kennisketen van universiteit, naar technische instituten tot het dichtst bij de landbouw praktijk, op de landbouwvoorlichters na.
Beeld: © LAN team Scandinavië
Daarna was het tijd voor de netwerkbijeenkomst. De korte introducties van de deelnemers waren voldoende om de gasten de kans te geven direct op hun favoriete gesprekspartners af te stappen… en dat deden ze!
Een uurtje rust in de bus op weg naar de Arla innovatie boerderij van Torben Kjærgaard Sønderby, was daarna wel welkom.
Torben leidde de groep enthousiast rond op zijn melkveebedrijf en wees naar alle innovaties die er getest werden. Tijdens de koffie ging hij, niet minder enthousiast in op het klimaatpunten systeem van Arla en het Groene akkoord, waaronder de praktische implementatie daarvan, in samenwerking met de lokale partijen.
Beeld: © LAN team Scandinavië
Het sluitstuk van de reis in Denemarken was bezoek aan SmartField, een project van DTI in samenwerking met de universiteiten en SEGES Innovation over verdamping van ammoniak uit grond e.d., waarmee zij een verbeterde methodologie willen leveren voor het berekenen van N2O emissies op veld- en boerderijniveau.
Voor een deel van de groep vervolgde de reis zich de volgende dag naar Zuid-Zweden, voor een bezoek aan De Borgeby velddagen; een openlucht landbouwbeurs. Het doel was om kennis te maken me data gedreven landbouwtechnologie en oplossingen voor Zweedse landbouwers. Hier had de groep onder andere een lunch met Zweedse spelers die centraal staan in duurzame technologie.
Op weg naar het vliegveld werd in de bus en meer officieel geëvalueerd: het was goed, intensief en interessant geweest, niet alleen in de ontmoetingen met de Denen en Zweden, maar zeker ook in de contacten met elkaar.
“De missie bood een waardevolle kijk op hoe Denemarken landbouwemissies aanpakt in het kader van de Green Deal en de (positieve) impact die dit heeft op R&D en individuele boeren. Het programma bood nuttige mogelijkheden om ideeën uit te wisselen, te leren van Deense collega's en nieuwe contacten te leggen,” Paula Bronsveld, TNO.
“We hebben geleerd dat Nederland nog steeds koploper is op het gebied van innovatie in de landbouw, maar dat we van de Deense overheid kunnen leren hoe we verder kunnen komen,” Ayella Spaapen, Aeres Hogeschool.
Natuurlijk zijn de deelnemers – en alle andere belangstellenden- welkom om aanvullende informatie te vragen over het Deense groene transitie beleid bij de collega’s van RVO en bij de landbouw collega’s op de ambassade in Kopenhagen.
Beeld: © LAN team Scandinavië