App voor beter bodembeheer in Myanmar

Het landbouwpotentieel van Myanmar is gigantisch, zowel in productiecapaciteit als in marktkansen. Veel Nederlandse bedrijven zijn in dit land actief. Met de ontwikkeling van een mobiele applicatie voor locatie-specifieke bemestingsadviezen is Nederland koploper. Maar ook met het verwaarden van organische reststromen en mest. En met apps voor het ­real-time en satelliet-gestuurd adviseren van boeren via smartphones.

Myanmar ligt ingeklemd tussen twee wereldmachten met enorme markten: China en India. Het loopt van tropische regenwouden in het zuiden tot de eeuwige sneeuw van de Himalaya in het noorden. Met daartussen een grote diversiteit aan klimaten en bodems.

Myanmar teelt een breed scala aan gewassen.

Potentie onbenut

Dankzij die grote diversiteit verbouwt Myanmar niet alleen veel verschillende tropische gewassen, maar ook een breed scala aan gewassen die we uit gematigde streken zoals Nederland kennen. De potentie van de landbouw wordt echter lang niet gehaald. De decennialange dictatuur is hier voor een belangrijk deel debet aan.

Myanmar heeft de afgelopen jaren stappen gezet richting democratisering en veel internationale sancties zijn opgeheven. Dit biedt kansen voor Nederlandse kennis en kunde.

Achteruitgang van de bodem

Een van de grote uitdagingen is daarbij het in stand houden en verhogen van de vruchtbaarheid van bodems in Myanmar. En daarmee van het productieve vermogen van de bodems in de toekomst. De focus in Myanmar is gericht op maximaal verdienen op korte termijn. Door de overheid is daarbij in 60 jaar niet tot nauwelijks geïnvesteerd in landbouwonderzoek en -onderwijs.

Wetenschappers en beleidsmakers maken zich nu grote zorgen over de achteruitgang in bodemvruchtbaarheid en bodemgezondheid die daar het gevolg van is. Nog niet gepubliceerde resultaten van bodemonderzoek in de belangrijkste landbouwgebieden onderschrijven die zorg; op veel plaatsen zijn organische stofgehaltes te laag.

Goede bemestingsadviezen ontbreken

Veel boeren in Myanmar hebben onvoldoende kennis over de juiste bemesting van hun gewassen. En geen toegang tot goede meststoffen. Inferieure kunstmest uit China, met labels in het Chinees die niet gelezen kunnen worden, wordt op grote schaal (illegaal) ingevoerd. De bemestingsadviezen vanuit de overheid zijn heel algemeen en verre van toereikend.

Myanmar kent het zogeheten blanket fertilizer recommendation system. Dat wil zeggen dat per gewas voor het hele land maar één bemestingsadvies geldt. Dit ondanks de grote variatie aan groeiomstandigheden door de grote diversiteit aan bodems en klimaatgebieden. Bovendien is de voorlichtingsdienst van Myanmar niet in staat om haar boeren adequaat te adviseren. Gemiddeld genomen bezoekt een landbouwvoorlichter minder dan één keer per jaar elke boer. En veel landbouwvoorlichters zijn onvoldoende in staat om goede bemestingsadviezen te geven.

'De meeste boeren kopen meststoffen zonder dat ze goed en passend advies krijgen'

Te veel of te weinig nutriënten

Goed en onafhankelijk advies vanuit de private sector is over het algemeen nog ver te zoeken. Er zijn wel bedrijven die een uitzondering op die regel vormen, maar de meeste boeren kopen meststoffen zonder dat ze goed en passend advies krijgen. Dat betekent in de praktijk dat gewassen van sommige nutriënten te veel krijgen. Maar nog vaker zullen nutriënten tekort schieten. Met alle nadelige gevolgen voor gewasgroei en uitputting van de bodem.

Niet voor niets dat in verschillende Nederlandse initiatieven de bodem een centrale rol speelt. Voorbeelden zijn het programma Farming Systems for Sustainability Myanmar en Soil Health Myanmar. Ook bij opzet van een vernieuwd landbouwonderwijssysteem trekt Nederland de kar (NUFFIC en Aeres).

Myanmar Area & Crop Specific Fertilizer Recommendations Program

Naast bovenstaande uitdagingen is er een unieke situatie in Myanmar die kansen biedt. Onder boeren in Myanmar is de dichtheid van smartphones bovengemiddeld hoog in vergelijking met andere ontwikkelingslanden. Uit bovenstaande uitdagingen en kansen is een idee ontstaan: van blanket fertilizer recommendations naar gebiedsspecifieke bemestingsadviezen per gewas.

Dankzij samenwerking tussen de Nederlandse ambassade in Myanmar, het ministerie van landbouw van Myanmar, de Wereldbank en Wageningen University & Research is het Myanmar Area & Crop Specific Fertilizer Recommendations Program ontwikkeld. Dit zal leiden tot het Myanmar Fertilizer Recommendation System dat zowel als smartphone app en als online tool gratis beschikbaar komt.

Lees verder onder foto

SFT on mobile phone in farmer's field
Soil Fertility Tool op mobiele telefoon

App met optimalisatiekeuze

Concreet betekent dit dat een boer in de app kan aangeven welk gewas hij wil telen. Dan volgt de optimalisatiekeuze; bijvoorbeeld de wens een maximaal inkomen te behalen. Een andere keuze zou kunnen zijn om aan te geven wat hij maximaal kan investeren in de aanschaf van kunstmest. De app zal dan op basis van de GPS-coördinaten een bemestingsadvies geven voor dat bepaalde gewas in die bepaalde regio en op basis van die bepaalde optimalisatiekeuze.

Het advies zal uitgedrukt worden in kilo’s van de kunstmestproducten die in de lokale markt verkrijgbaar zijn. Dat maakt het advies concreet toepasbaar voor boeren.

Snelle stappen dankzij ervaringen elders

Het Myanmar Fertilizer Recommendation System wordt op maat gemaakt voor de specifieke context van Myanmar en de gewenste functies van de gebruikers. De basis voor de app vormt de bestaande Soil Fertility Tool, ontwikkeld door Wageningen University & Research. Deze Soil Fertility Tool is een universele tool waarvan het Technology Readiness Level (TRL) zich in de fase van prototype validatie en demonstratie in een pilot experiment bevindt. De verdere ontwikkeling van het recommendation system bouwt voort op ervaringen in onder andere Ethiopië en India.

Financieel commitment stelt continuïteit zeker

Het programma zal niet alleen bodemkarteringen en bemestingsproeven uitvoeren en de applicatie en achterliggende software ontwikkelen. Ook wordt zeker gesteld dat het recommendation system functioneel en operationeel blijft op de lange termijn.

Tijdens de ontwikkeling worden boeren en de publieke en private sector daarom hierbij actief betrokken. En wordt het inhoudelijke en financiële commitment van bedrijven en overheid vastgelegd voor het blijvend in de lucht houden van het recommendation system.

Meer bodeminitiatieven in Myanmar

Er lopen meer waardevolle initiatieven in Myanmar op het terrein van bodem. Deze zijn wellicht in de toekomst te verbinden met het recommendation system, bijvoorbeeld:

  • Verzilting bedreigt de voedselproductie in grote delen van de kustregio’s, maar soms ook al ver landinwaarts. Boeren kunnen daar hoogstens een gewas per jaar telen in plaats van twee gewassen. Een recente Nederlandse quickscan concludeert dat er concrete oplossingen te vinden zijn voor veel van deze gebieden. En dat er kansen liggen voor Nederlandse kennis op het vlak van zilte teelten, waterbeheer, onderwijs, advisering aan boeren en aangepaste zaden.
  • Het verwaarden van organische reststromen en mest kan bijdragen aan gezondere bodems. En kansen bieden voor verdienmodellen. Wel is het zo dat slimme oplossingen gevonden moeten worden om transportkosten te verlagen.
  • Real-time en satellietgestuurde advisering van boeren via smartphones wordt geleverd door verschillende bedrijven in Myanmar. Daaronder ook het Nederlands-Myanmarese bedrijf Impact Terra. Dankzij de bovengemiddelde hoge dichtheid van smartphones onder boeren in Myanmar is de potentiële impact van deze oplossing groot. De kansen om dat potentieel daadwerkelijk te realiseren, hangen mede af van het blijven voeden van de adviessystemen met gevalideerde kennis van onafhankelijke experts.

Publiek-private samenwerking

In de komende maanden zal de regering en het parlement van Myanmar definitief besluiten over het aangaan van een lening van de Wereldbank van 85 miljoen Amerikaanse dollars. Als dat gebeurt, zal het Myanmar Area & Crop Specific Fertilizer Recommendations Program van start kunnen gaan.

Het leggen van verbindingen en toevoegen van waarde aan de activiteiten van Myanmarese, Nederlandse en andere bedrijven actief in Myanmar is een belangrijk uitgangspunt. Het recommendation system moet een integraal onderdeel worden van (bedrijfsmatige) activiteiten in Myanmar. Iedereen die daartoe mogelijkheden ziet, wordt uitgenodigd zich te melden.

Landbouwteam Myanmar
Auteur: Tomek de Ponti (WUR), e-mail: tomek.deponti@wur.nl
Twitter: @AgriMyanmar

Mei 2020

Deze bijdrage maakt deel uit van de Agrospecial Bodemverbetering. Via onderstaande link kunt u alle overige bijdragen lezen over dit thema.