Japan investeert in kennisintensieve landbouw

De Nederlandse agrofoodsector exporteert de afgelopen jaren naar Japan niet alleen steeds meer landbouwproducten en technologie, maar ook kennis en innovatie. Nederlandse kennisbedrijven zijn in Japan zeer actief, onder meer op het gebied van precisielandbouw en voeding.

Japan heeft de ambitie om de landbouwsector te moderniseren. Daarvoor heeft het ruimhartige subsidies beschikbaar. Het land heeft honger naar landbouwkennis en Nederland wordt als gidsland gezien. Vooral na het bezoek van premier Abe aan het Westland (2014) en het bezoek van het koninklijk paar (2015) lopen Japanse delegaties de deur bij agro-Nederland plat. Nederlandse kennisbedrijven zijn daarom in Japan zeer actief onder meer op het gebied van precisielandbouw en voeding

Stand van zaken Japanse landbouw

Japan kent een sterk vergrijzende bevolking en een met subsidie overeind gehouden kleinschalige agrarische sector. De regering-Abe probeert al jarenlang de Japanse landbouwsector te hervormen en langzaam te transformeren tot een moderne sector. Dat gaat met horten en stoten. Een recente OECD studie (2019, PDF) somt de belangrijkste knelpunten op. Zoals een vergrijzende boerenstand, steeds intensievere en vaak voorkomende natuurrampen - vanwege klimaatverandering - en kleinschaligheid. Terugkomende bottlenecks voor Japan liggen in een hoge kostprijs en laag concurrentievermogen. 

Inspanningen Japanse overheid

Scientific liaison, ondertekening MoU WUR-NARO

Het Japanse kabinet investeert sterk in de zogenaamde Society 5.0; een roadmap richting de vierde industriële revolutie. Dat was ook het centrale thema van de G20 die dit jaar in Japan werd georganiseerd. Minister Carola Schouten nam ook deel aan de discussie en presenteerde internationaal haar visie over kringlooplandbouw.

Bij de landbouwbijeenkomst in Niigata liet Japan trots hun vooruitgang zien in robotica, kunstmatige intelligentie en smart agriculture. De Japanse landbouwpolitiek zet de afgelopen jaren in op de “Six industry” en “Next generation agriculture”. Automatisering en robotisering moeten het aantrekkelijker voor jongeren maken om in de landbouw te werken.

Universiteiten en Japanse technologie-reuzen worden met ruimhartige subsidies aangespoord met nieuwe technologische oplossingen te komen. Society 5.0 creëert dus echt een momentum waarin een duidelijke visie richting precisielandbouw wordt neergezet. En wat Japan een strategische partner voor de Nederlandse kringlooplandbouw-plannen maakt.

Demonstratie autonome trekker op het akkerveld in Niigata

Samenwerking met gouden driehoek in Nederland

Ambities genoeg dus, waar Nederland vol op inspringt. Nederland heeft sinds 2016 een bilaterale landbouwdialoog met Japan over innovatie en kennisdeling. De afgelopen drie jaar stonden robotica, kwekersrechten, producentenorganisaties en e-certificering op de agenda. Onderdeel van de bilaterale beleidsdialoog is de stationering van een NARO scientific officer, Dr. Goto, in Wageningen. In juni organiseerde NARO-WUR een gezamenlijke conferentie in Wageningen waar dieper werd ingegaan op robotica, kunstmatige intelligentie en smart agriculture.

Maar ook andere kennisinstellingen en commerciële bedrijven zijn in Japan actief. Zo heeft Delphy een dochteronderneming in Japan die trainingen in de glastuinbouw verzorgt. Maar ook bedrijven als TNO, DACOM, NIZO, Hypor, Topigs, CRV en de zaadveredelingsbedrijven zetten niet alleen hun fysieke producten af, maar leveren in toenemende mate ook hun diensten en kennis. Hun klanten zijn de grootschalige, meer professionele boeren en tuinders. Hoewel klein in aantal (3%) neemt deze groep nu al 50% van de agrarische output voor hun rekening. Met de uitstroom van boeren – gemiddelde leeftijd is 67 jaar – zal hun aandeel alleen maar verder toenemen.

Onderzoeksvelden

Productie bij chipsgigant Calbee.

De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat Japan en Nederland complementair zijn. Kort door de bocht is Nederland traditioneel heel erg goed in toegepaste kennis: Japan in technologie. Ondanks de kleinschalige landbouw, heeft Japan namelijk uitstekende hightech bedrijven met grote R&D-budgetten, die bijvoorbeeld sensoren, robots, en trekkers maken. Technologiereuzen als Kubota, Yanmar, Panasonic en Fuji hebben wereldwijde faam, en zien agrarisch Nederland als partner. Zo heeft Kubota onlangs hun European Innovation Center gevestigd op de WUR-campus in Wageningen om goed aangesloten te zijn op het Wageningse onderzoek. Een win-winsituatie voor voortgang op het gebied van precisielandbouw. En ook veel Japanse levensmiddelenbedrijven zijn ook in Nederland als investeerder actief (Kikkoman, Yakult, Kewpie, Suntory) of werken samen met kennisclusters als Food Valley.

TeamNL Expo Center

Komende zomer verrijst er in de Tokio-baai van 1 juni tot 10 juli een belangrijk Nederland-platform, genaamd TeamNL Expo Center. Hier kunnen Nederlandse bedrijven zich in Japan presenteren op het gebied van duurzaamheid en circulaire economie. Nederlandse kennis op het gebied van voeding wordt hier gepresenteerd vanuit de thema’s gezondheid, sport/energie en functionaliteit. Vergevorderd zijn de plannen van een Food Valley Summit (2-4 juni) waar Functional Food, health en Personal Nutrition centraal zullen staan. Precies wat Japan wil, omdat de vergrijzing al verder is.

Transition Towards a Data Driven Agriculture

Een mooi recent voorbeeld is een publiek-privaat samenwerkingsproject getiteld ‘Transition Towards a Data Driven Agriculture - for a new Dutch & Japanese Potato Circular Value Chain (TTADDA). Dit precisielandbouwproject wil stappen zetten richting een circulaire aardappelketen en heeft gezien een budget van €2,3 miljoen hoge ambities. Het Japans-Nederlands PPP-consortium van twaalf bedrijven (o.a. WUR, het Japanse onderzoeksinstituut NARO, Calbee, Tolsma, Solynta en Kubota) gaat in 2020 van start. Gefinancierd uit het topsectorprogramma moet het een productieverhoging gaan geven in de aardappelteelt. Met de inzet van robotica, sensoren en kunstmatige intelligentie moet de arbeidsproductiviteit worden verlaagd, terwijl het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen wordt beperkt. Door het teeltproces zowel onder- als bovengronds te screenen, kunnen opbrengst en kwaliteit worden verbeterd en het voedselverlies bij de opslag worden beperkt.

Toekomstige thema’s van kennisuitwisseling

Minister Schouten in Niigata

Gelet op hun eigen landbouwuitdagingen zoekt Japan vooral kennis op het gebied van arbeidsbesparing (robotica, smart agriculture), biobased economy, ketenmanagement en kostprijsverlaging. Door de sterke focus op kwaliteit is de productiviteit per eenheid arbeid relatief laag. Met de vergrijzing wordt dat op termijn een probleem. Nederland kan van Japan vooral leren op het terrein van recycling (minder voedselverspilling) en waardering (prijs en kwaliteit) voor de boer.

Landbouwraad Evert Jan Krajenbrink
Landbouwteam Tokyo
Twitter: @AgriTokio
tok-lnv@minbuza.nl

November 2019

Deze bijdrage maakt deel uit van de Agrospecial Kennisuitwisseling. Via onderstaande link kunt u alle overige bijdragen lezen over dit thema.